Maken apps televisiekijken toegankelijk?

Bart Simons op 05/12/2013

Digitale televisie is niet toegankelijk voor blinden en veel slechtzienden. In de meeste gevallen ben je nog steeds afhankelijk van de decoder van Belgacom of Telenet. Die toont een keuzemenu op het scherm, maar biedt geen vergroting, weinig contrastopties en geen synthetische spraak. Net als bij de analoge televisie zit er voor een blinde niets anders op dan de nummers van de zenders vanbuiten te leren en die in te toetsen op de afstandsbediening. Alle overige functies zoals "net gemist" of het opnemen van een programma zijn niet bedienbaar. Het blijft wachten op Belgacom en Telenet om hun decoder en bijhorende on screen menu toegankelijk te maken. Gelukkig staan ook in de televisiewereld de ontwikkelingen niet stil. Je kan toegankelijkheid inbouwen in het televisietoestel, ofwel in de decoder ofwel kan je televisie kijken op een apparaat dat beter toegankelijk is.

Een toegankelijk televisietoestel

Zover we weten heeft enkel Panasonic een televisietoestel ontwikkeld met ingebouwde spraaksynthese om het menu voor te lezen. Het is niet bekend of dit ook voor het Nederlands zal komen en het is natuurlijk ook geen goedkoop toestel. Als je afhankelijk bent van de decoder van Telenet of Belgacom heb je niet zoveel aan een smart Tv maar Telenet heeft gelukkig al een dienst zonder decoder: TV met een kaartje. In combinatie met een sprekend televisietoestel zou dit het probleem van de ontoegankelijke digicorder kunnen oplossen. Helaas staat geen enkel model van Panasonic in de lijst van ondersteunde toestellen.

Een andere mogelijkheid om een televisietoestel te bedienen, kan zijn met spraakherkenning. Een voorbeeld hiervan zag ik in het Woonlabo in Hasselt. Je kan met je stem vragen om naar een bepaalde zender te schakelen, maar wellicht blijft het voor complexere acties noodzakelijk dat je het menu op het scherm kan zien.

Toegankelijke decoder

Apple Tv toont aan dat een set-topbox perfect toegankelijk kan zijn: het menu is volledig spraakondersteund en de bediening gebeurt met een eenvoudige afstandsbediening. Met de Apple Tv kan je enkel content bekijken die via internet binnenkomt en daarmee kan je de Belgische zenders dus niet bekijken. Het kan dus helaas de decoder van Belgacom of Telenet niet vervangen.

apple tv klein zwart doosje

In Engeland en Spanje hebben ze een toegankelijke decoder ontwikkeld maar aangezien we in België afhankelijk zijn van de decoder van Telenet of Belgacom vermoeden we dat die systemen hier niet zullen werken.

Televisiekijken op een smartphone of tablet

Als het niet lukt om het televisietoestel of de decoder toegankelijk te maken, moeten we de oplossing misschien zoeken in een andere medium om televisie te kijken: via apps op een tablet of smartphone. Zoals uit een vorige blogpost blijkt, zijn veel smartphones toegankelijk voor mensen met een handicap.

Telenet biedt de app "Yelo TV" en Belgacom de app "TV Overal" om tv te kijken op een mobiel apparaat en om je decoder voor digitale televisie vanaf je smartphone of tablet te bedienen. Als die app vlot toegankelijk is, dan wordt de ontoegankelijke decoder wel bruikbaar. Toch knelt daar nog het schoentje. De iPad-versies van beide apps zijn zwaar ontoegankelijk en helemaal onbruikbaar voor wie met de VoiceOver screenreader navigeert. De iPhone-versies van beide apps doen het veel beter. Door het kleinere scherm van de iPhone is het schermbeeld veel minder complex. Daardoor werkt het navigeren met VoiceOver hier heel wat beter. Maar beide apps zijn zeker nog voor verbetering vatbaar. Een korte test door Infovisie Magazien wees uit dat de Belgacom-app toch net wat beter scoort. Hierbij een warme oproep aan Telenet en Belgacom om hun apps toegankelijk te maken.

logo Stevie

Behalve deze apps zijn er nog andere apps om Belgische televisiezenders te bekijken op een tablet of smartphone zoals Stievie, een samenwerking van VRT, VMMa en SBS Belgium. Dit klinkt veelbelovend, maar we hebben het zelf nog niet getest. Toen lazen we deze tweet:

Dus niet alleen Telenet en Belgacom hebben nog werk aan hun app maar ook Stievie. Jullie hebben de sleutels in handen om televisie eindelijk weer toegankelijk te maken voor blinden en slechtzienden! Het lijkt er dan ook op dat deze doelgroep beter kan investeren in een smartphone dan in een smart tv.

2 reacties

Mobiel surfen met een handicap

Bart Simons op 25/10/2013

Meer en meer krijgen we de vraag om een app voor een mobiel platform te testen. Een eerste aspect hierbij is hoe toegankelijk zijn de toestellen en het besturingssysteem waarop ze draaien. In een vervolgartikel zullen we ingaan op toegankelijkheid van apps en hoe je hiermee als ontwikkelaar rekening kan houden. We beperken ons in dit artikel tot het Android en iOS platform.

Desktop en laptop computers

Computers met het Windows besturingssysteem (tot en met versie 7) zijn bruikbaar voor personen met een handicap dankzij allerlei hard- en softwarehulpmiddelen. Deze hulpmiddelen moeten apart aangeschaft worden, soms tegen een aanzienlijke meerkost.

Apple neemt het heft meer zelf in handen en bouwt zelf veel toegankelijkheidsvoorzieningen in het besturingssysteem in. Er is geen meerkost voor de gebruiker en als fabrikant van zowel besturingssysteem als hulpmiddel zijn de programmeurs het best geplaatst om het hulpmiddel goed af te stemmen en in te bouwen in het besturingssysteem. Het voordeel van deze aanpak is ook dat het hulpmiddel mee-evolueert met de vernieuwingen in het besturingssysteem. Keerzijde van de medaille is dat er nauwelijks concurrentie is op vlak van hulpmiddelen en dat je als gebruiker ook niet zoveel naar je hand kan zetten via scripting.

Aanraakschermen

Apparaten bedienen via een aanraakscherm heeft een grote impact op toegankelijkheid voor mensen met een handicap. Voor mensen met bepaalde motorische problemen is een aanraakscherm misschien veel gemakkelijker te bedienen dan een klassiek toetsenbord en muis. Onder blinden was er aanvankelijk grote paniek over aanraakschermen. Gelukkig worden ook hiervoor oplossingen bedacht door fabrikanten en hulpmiddelenleveranciers. De screenreader voor Android heet Talkback en die voor iOS heet VoiceOver. Spraakherkenning zoals Google Voice en Siri kan iedereen gebruiken maar voor mensen met een handicap kunnen ze een nog grotere tijdswinst betekenen.

Net als bij mensen zonder handicap gaan dus ook meer en meer mensen met een handicap websites bezoeken en apps gebruiken op apparaten als tablets en smartphones die met een aanraakscherm werken.

Toegankelijkheid van telefoons en tablets

De iPhone/iPad is het meest toegankelijke apparaat voor mensen met uiteenlopende handicaps. Voor toegankelijkheid is het gesloten systeem van Apple een voordeel: er is maar 1 hardwarefabrikant die relatief weinig toestellen uitbrengt; toegankelijkheid zit ingebakken in het besturingssysteem zonder dat er extra software moet worden geïnstalleerd. Apple levert heel wat apps standaard mee met het besturingssysteem en deze zijn over het algemeen prima toegankelijk met de ingebouwde toegankelijkheidsvoorzieningen.

Een nadeel is dat je niet op voorhand weet of een app die je wil installeren/kopen toegankelijk zal zijn. Ook het updaten van een app kan riskant zijn want misschien heeft de ontwikkelaar de nieuwere versie minder toegankelijk gemaakt dan de versie die je nu hebt. Je kunt in de appstore niet terug naar een vorige versie van een app.

Android komt met elke nieuwe versie van het besturingssysteem een stap dichter in de buurt van de toegankelijkheid van de iPhone/iPad. Er zijn twee belangrijke problemen als je geen toestel koopt uit de Nexus-reeks: andere fabrikanten dan Google laten niet altijd toe om meteen te upgraden naar de nieuwste versie van het Android besturingssysteem. Versie Jellybean is toch wel het minimum om toegankelijk te kunnen werken. Bovendien voegen veel fabrikanten een extra laag toe aan Android of sleutelen aan bepaalde functies. Door die afwijkingen is de toegankelijkheid voor wie een screenreader of andere hulpsoftware nodig heeft minder voorspelbaar. Meer over de toegankelijkheid van Android-toestellen voor blinden en slechtzienden.

Het Mobile Manufacturers Forum onderhoudt een database waarin je de toegankelijkheidsvoorzieningen van smartphones en tablets kan opzoeken. Je kan ook zoeken welke toestellen het best geschikt zijn als je visuele, auditieve, motorische of mentale beperkingen hebt. Zoek in de GARI database. Een Nederlandstalige versie van de website volgt binnenkort.

Conclusie

Er wordt hard gewerkt om tablets en smartphones even bruikbaar te maken voor mensen met een handicap als de klassieke desktop en laptop computers dat zijn. Wat deze nieuwe manier van werken inhoudt voor ontwikkelaars van mobiele websites en apps komt aan bod in een vervolgartikel over ontwikkelen van toegankelijke apps.

1 reactie

Telecomoperatoren moeten één pagina toegankelijk maken

Gijs Veyfeyken op 03/10/2013

Het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie (BIPT) publiceerde op 28 maart 2013 het besluit betreffende de publicatie door operatoren van de informatie over producten en diensten die bedoeld zijn voor gebruikers met een handicap.

Het BIPT verplicht daarmee operatoren zoals Telenet, Belgacom, Mobistar enzoverder, één pagina op hun website te plaatsen die:

  • alle informatie bevat over de specifieke diensten die de operator aanbiedt voor mensen met een handicap (bijvoorbeeld sociaal tarief)
  • bereikbaar is vanuit de homepage met maximaal 2 kliks
  • voldoet aan de AnySurfer checklist

We juichen elke stap toe die het BIPT neemt om de operatoren aan te sporen hun dienstverlening en informatie toegankelijker te maken. Maar met bovenstaande opzet missen ze het doel. We betreuren dan ook dat we niet zijn betrokken bij de totstandkoming van het besluit.

Wat wil het BIPT bereiken?

Het BIPT heeft zich in haar strategisch plan voorgenomen om er over te waken dat de personen met een handicap optimaal kunnen profiteren op het vlak van keuze, prijs en kwaliteit van de elektronische communicatieaanbiedingen.

Door de operatoren één toegankelijke pagina te laten publiceren, help je de eindgebruiker niet. Bezoekers met een beperking maken in de meeste gevallen gebruik van dezelfde diensten en producten als de rest van de bevolking. Ze willen net als iedereen de prijzen en voorwaarden kennen om te bellen, te surfen en tv te kijken. Op de "pagina voor gehandicapten" staat niet hoeveel gigabyte je mag verbruiken met een King abonnement van Telenet of hoeveel het Dolfijn abonnement van Mobistar kost.

Greenwashing

De huidige "one-page-policy" stimuleert de operatoren niet om echt werk te maken van toegankelijkheid. Integendeel. Ze hoeven maar één toegankelijke pagina te publiceren. Daarmee voldoen ze aan de norm. Een argument dat ongetwijfeld ook gebruikt zal worden om het bij die pagina te houden.

Dit besluit werkt "greenwashing" in de hand. Die term is afkomstig van hotels die vragen om zuinig om te gaan met handdoeken om het milieu te sparen terwijl ze op geen enkel ander vlak ecologische inspanningen leveren. De echte reden is dan ook kostenbesparing. Een operator kan op gelijkaardige wijze aan "greenwashing" doen. Eén pagina toegankelijk maken en zichzelf daarmee een toegankelijk imago aanmeten zonder echte inspanningen te doen.

Hoe dan wel?

Er zijn heel wat manieren om de informatie van de Belgische telecomoperatoren toegankelijker te maken. Enkele voorbeelden:

  • Sensibilisering en opleiding van het personeel van de operatoren (bewustmaking)
  • Opleiding in webtoegankelijkheid voor de ontwikkelaars die de website maken
  • Audit met toegankelijkheidsadvies van een volledige website of van onderdelen
  • Begeleiding tijdens het bouwen van een nieuwe website of onderdelen van de website
  • Taakgericht gebruikersonderzoek door personen met een beperking.

We begrijpen dat het niet evident is om een website volledig toegankelijk te maken van vandaag op morgen. Maar dat is geen excuus om niets te doen. Begin met de belangrijkste functionaliteiten zoals de navigatie en de belangrijkste inhoud. Dat is niet het jaarverslag maar de informatie over abonnementen, promoties en prijzen.

Een andere mogelijkheid is het opzetten van een nieuwe website die alle informatie van de verschillende operatoren bundelt om alle consumenten een gebruiksvriendelijk en toegankelijk overzicht te geven.

Rechtzetting

Tot slot wil ik nog even een mythe weerleggen die in het besluit van het BIPT aan bod komt. Belgacom, die wel betrokken werd in het overleg, maakt de volgende opmerking:

Belgacom heeft fundamentele opmerkingen bij de vereiste dat de webpagina ten behoeve van personen met een handicap het AnySurfer-label zou moeten bekomen. Belgacom meent dat de architectuur van de website die dit label verplicht, conflicteert met de architectuur van commerciële sites.

Dit is compleet niet waar. Toegankelijkheidsnormen (WCAG level A = AnySurfer checklist) bestaan voor meer dan driekwart uit het volgen van webstandaarden. Het is perfect mogelijk een commerciële website te bouwen die voor iedereen toegankelijk is. Bijvoorbeeld a book apart. Die site weerlegt meteen ook de mythe dat een toegankelijke website saai en lelijk is. Het is ook een uitstekende bron voor boeken over webstandaarden trouwens. We doen er met plezier één cadeau aan de persoon bij Belgacom die bovenstaande uitspraak deed.

Reageer als eerste

PDF's lezen als slechtziende

Bart Simons op 02/09/2013

Slechtzienden vinden Adobe Reader niet altijd even handig om PDF-documenten mee te lezen. De Zwitserse blindenbond heeft een gratis leesprogramma gemaakt voor Windows, Mac en Linux waarmee het lezen van PDF-documenten voor slechtzienden een stuk aangenamer verloopt.

Deze software vermijdt horizontaal scrollen als je tekst vergroot en laat ook toe om het lettertype en de kleuren te veranderen. Als het document geen inhoudsopgave bevat, kan het programma die genereren op basis van de aanwezige kopstijlen. Het programma gaat ook beter om met teksten die in kolommen zijn geschikt. Afbeeldingen en tabellen blijven daarbij behouden in de leesvolgorde. Om ze gemakkelijk te lezen kan je ze in een apart scherm openen.

Deze VIP PDF-Reader is bedoeld voor slechtzienden en dus niet voor screenreadergebruikers. De handleiding is beschikbaar in het Engels, Frans, Duits en Italiaans.

Noot: dit leesprogramma kan enkel goed werken als de PDF-documenten toegankelijk zijn. Het lost dus de toegankelijkheidsproblemen van PDF-documente niet op. Dit blijft de verantwoordelijkheid van de auteur van de PDF-documenten. Cruciaal daarbij is om reeds in het brondocument toegankelijk te werken en niet achteraf aanpassingen te doen om uw PDF-document toegankelijk te maken. Als u werkt met Microsoft Word of Adobe InDesign dan kunt u de beschreven stappen volgen. Om te weten te komen of een bestaand PDF-document toegankelijk is, kunt u het PDF-document op toegankelijkheid testen.

2 reacties

Gebruik geen role="application"

Bart Simons op 23/07/2013

In een eerdere blogpost hebben we een aantal WAI-ARIA landmark roles aanbevolen. Als u deze in uw pagina's verwerkt, kunnen screenreader- en toetsenbordgebruikers gemakkelijker door de pagina navigeren. Over de speciale WAI-ARIA landmark role="application" hebben we het nog niet gehad omdat u deze bijna nooit mag gebruiken in webpagina's.

Wat doet het?

Als u role="application" gebruikt voor een onderdeel (widget) van een webpagina, dan krijgt een screenreader(gebruiker) de boodschap dat dit onderdeel gebruikt moet worden zoals een desktop applicatie. Alle functionaliteit die een screenreader standaard voorziet voor componenten van een website (tabben van link naar link, met pijltjestoetsen door een keuzelijst, het aankondigen van koppen en lijsten, ...) worden achterwege gelaten. Als ontwikkelaar moet u dit alles nu zelf programmeren.

Meestal niet gebruiken

We noemen een widget snel een applicatie, maar dit betekent meestal niet dat u role="application" nodig heeft. Als de widget gebruik maakt van standaard HTML-elementen (keuzelijsten, selectievakjes, invoervelden, hyperlinks, paragrafen) is er geen reden om role="application" te gebruiken. Browsers en screenreaders moeten immers niets speciaals doen om met deze componenten om te gaan. Ook als de widget dynamischer is (zoals een slideshow, treeview, toolbar, menu, tabs enz.) is role="application" niet nodig. WAI-ARIA biedt hiervoor andere oplossingen die u dus niet zelf hoeft te programmeren. Als u standaard WAI-ARIA componenten gebruikt, is de kans groter dat screenreaders het ondersteunen en zo hoeft u het wiel niet opnieuw uit te vinden.

Gebruik role="application" niet als het niet nodig is. Foutief (lees: overbodig) gebruik van role="application" maakt een webpagina of onderdeel ervan totaal onbruikbaar voor gebruikers van het toetsenbord, screenreaders en andere hulpmiddelen. De component zal immers totaal anders reageren dan de gebruiker verwacht.

Wanneer wel gebruiken?

Enkel als uw widget hoofdzakelijk niet bestaat uit standaard HTML en zeer interactief is, kan u role="application" overwegen. Dus enkel voor widgets die weliswaar in de browser draaien maar eigenlijk een desktop aplicatie zijn in plaats van webcontent (Voorbeeld online presentaties.

Als u het gebruikt, plaats het dan op een element dat enkel de widget bevat waarvoor het van toepassing is.

Nogmaals, als u role="application" gebruikt, moet u zelf programmeren hoe uw widget werkt met een screenreader en het toetsenbord en de werking ook duidelijk maken aan de gebruiker. Dit is een heel ander vak dan websites bouwen en het vereist grondig testen met verschillende screenreaders.

Conclusie

U zal dus bijna nooit gebruik maken van role="application"!

Bron: If you use the WAI-ARIA role "application", please do so wisely!

Reageer als eerste