Veelgestelde vragen

Maakt een voorleesknop mijn website toegankelijk?

U kunt aan uw website een voorleesfunctie toevoegen zodat bezoekers naar de teksten van de site kunnen luisteren. Tingwo, ReadSpeaker en BrowseAloud zijn bekende voorbeelden. Zo een voorziening kan nuttig zijn voor een deel van de bezoekers, maar biedt geen totaaloplossing voor toegankelijkheid. Als u een voorleesknop toevoegt, moet u er bovendien op letten dat er geen conflict optreedt met ijkpunten uit de checklist.

Voor wie?

Dit is een extra service voor bepaalde doelgroepen met een leesbeperking zoals ouderen, slechtzienden, mensen met dyslexie of laaggeletterden. Wie echter een "zware" leesbeperking heeft, zal niet afhankelijk willen zijn van websites die deze functie aanbieden. Hij/zij zal zelf actie ondernemen en een oplossing zoeken in hulpsoftware die altijd werkt en niet op een beperkt aantal websites.

Het is dus geen integrale toegankelijkheidsoplossing; wie volledig afhankelijk is van gesproken informatie of braille, installeert een screenreader op zijn of haar computer. Een screenreader leest alle teksten voor (noodzakelijk om de computer te kunnen gebruiken), en niet alleen die op webpagina's met een voorleesfunctie.

Tips

  • Geef de voorleesknop een duidelijk opschrift.
  • Laat het voorlezen niet automatisch starten.
  • Zorg ervoor dat de knop gemakkelijk met het toetsenbord geactiveerd kan worden.
  • Als de voorleesknop een accesskey heeft, zorg er dan voor dat deze niet de functie overneemt van een bestaande sneltoets van de browser of de screenreader. Cijfers zijn daardoor beter geschikt als accesskey dan letters.

Conclusie

  • Webmasters kunnen allerlei hulpjes toevoegen, maar deze helpen nooit iedereen, waardoor het respecteren van de AnySurfer checklist noodzakelijk blijft om van een toegankelijke website te kunnen spreken.
  • Wie het moeilijk heeft om teksten op een beeldscherm te lezen, raden we aan op zoek te gaan naar structurele oplossingen in de vorm van vergrotings- en/of voorleessoftware. Deze heeft het voordeel dat ze altijd werkt, niet alleen op websites maar in alle computerprogramma's en niet op een beperkt aantal websites die zo'n service aanbieden. Een overzicht van de mogelijke hulpmiddelen vindt u in het artikel hoe mensen met een handicap surfen.
  • Een voorleesknop kan voor een specifieke doelgroep een nuttige aanvulling zijn op een toegankelijke website.

Waarom geen aparte tekstversie?

We zijn geen voorstander van het aanbieden van een aparte tekstversie. De technologie laat het vandaag probleemloos toe om een grafisch aantrekkelijke site te bouwen die tegelijkertijd aan alle geldende toegankelijkheidsvereisten voldoet.

Onze belangrijkste motivatie voor dit standpunt is echter het belang van sociale inclusie: een website die bezoekers doorstuurt naar een afzonderlijke tekstversie, breekt met die gedachte. We vergelijken het graag hiermee: ook als rolstoelgebruiker is het vervelend om op zoek te moeten gaan naar een zij-ingangetje omdat de sjieke draaideur die toegang geeft tot een openbaar gebouw hem de toegang verhindert.

Als je slechtziend bent, maar nog wel afbeeldingen kunt waarnemen en gevoel hebt voor esthetiek, is zo’n tekstversie des te vervelender omdat een tekstversie meestal basaal vormgegeven zijn (wit op zwart) en geen afbeeldingen bevatten.

Een website die een afzonderlijke tekstversie aanbiedt, kan het label enkel behalen als aan een aantal voorwaarden voldaan is:

  • Beide websiteversies moeten een gemeenschappelijke databank aanspreken om de inhoud op te halen en weer te geven. Hierdoor kunnen geen inhoudelijke verschillen ontstaan (wat traditioneel een heikel punt was voor statische tekstversies).
  • Het gaat om een bestaande (oudere) website waarbij de kosten niet (langer) opwegen tegen de baten, maar waarbij het praktisch wel haalbaar is om de bestaande inhoud op een alternatieve vorm te presenteren (bvb. in een tekstversie). Deze techniek is ook bruikbaar voor websites die helemaal in Flash zijn opgetrokken. Voor nieuwe websites of websites in ontwikkeling, beschouwen we een afzonderlijke tekstversie niet langer als enig toegankelijk alternatief en zullen we bij het screenen dus ook de toegankelijkheid van de hoofdversie onderzoeken.

Wat is een goede toegankelijkheidsverklaring?

Een toegankelijkheidsverklaring is een webpagina waar de webmaster in enkele paragrafen uiteenzet welke inspanningen gedaan zijn om de website voor iedereen toegankelijk te maken. Zo’n pagina is nuttig voor bezoekers (met een handicap) die de site voor het eerst bezoeken.

Een toegankelijkheidsverklaring schrijven is niet verplicht. Echter, als AnySurfer bij de beoordeling van de toegankelijkheid uitzonderingen toegestaan heeft – bijvoorbeeld voor archieven of complexe multimediale onderdelen – dan vragen we om dit uitdrukkelijk te vermelden op de eigen website. De toegankelijkheidsverklaring is hiervoor de meest aangewezen plaats.

Voorbeelden

Tips voor een goede toegankelijkheidsverklaring

  1. Schrijf steeds met je doelgroep in gedachten: houd de technobabbel over gebruikte JavaScripts, HTML- en CSS-versies voor het laatst. De meeste lezers hebben hier geen boodschap aan.
  2. Hou het beknopt: met een relaas over de lijdensweg die je afgelegd hebt om het AnySurferlabel te behalen, hoef je je lezers evenmin te vervelen ;-)
  3. Als je website gecertificeerd is met een toegankelijkheidslabel (BlindSurfer, AnySurfer of AnySurfer Plus), vermeld dat dan bovenaan. Bezoekers met een handicap krijgen zo meteen al een beeld van wat ze kunnen verwachten.
  4. Als je speciale voorzieningen hebt aangebracht, zoals een stylesheet switcher om de letters te vergroten of het kleurcontrast aan te passen, dan is het een goed idee om hier een woordje uitleg aan te besteden.
  5. Wees eerlijk: vermeld welke onderdelen of rubrieken (nog) niet toegankelijk gemaakt zijn, waarom en liefst ook wanneer je hier werk van zult maken.
  6. Nodig gebruikers uit om toegankelijkheidsproblemen te melden. Maak het hen zo eenvoudig mogelijk en voorzie daarom bij voorkeur een telefoonnummer, een contactformulier en een e-mailadres.

Een vast onderdeel in de meeste toegankelijkheidsverklaringen is ook een overzicht met de gebruikte access keys. De meeste toegankelijkheidsdeskundigen zijn echter helemaal geen voorstander van het gebruik van access keys. Ook blinden en slechtziende surfers in ons land gebruiken ze in de praktijk niet en zijn ze vaak liever kwijt dan rijk.

Wat is de minimale score om het AnySurferlabel te behalen?

Voor het behalen van het AnySurferlabel moet u op alle punten van de AnySurfer checklist een Oké scoren. Dus 100% is de minimale score voor het AnySurferlabel.

Mogelijk heeft u gehoord over onze Toegankelijkheidsmonitor. Voor deze steekproef hanteren we een afgeslankte versie van de checklist; de QuickScan. Als een website een gewogen eindcijfer van minstens 75% scoort op de QuickScan wordt deze site in de toegankelijkheidsmonitor aangemerkt als toegankelijk. De toegankelijkheidsmonitor is een kwantitatieve test. Het wordt gebruikt om trends te kunnen meten. Het AnySurferlabel daarentegen is een kwaliteitslabel die moet garanderen dat alle bezoekers uw site vlot kunnen gebruiken, ook als ze daar hulpmiddelen bij gebruiken. Daarom moet u op alle ijkpunten een Oké scoren.

Het AnySurfer label staat gelijk aan niveau A van WCAG 2.0. WCAG kent nog twee strengere niveaus, AA en AAA. We zijn van mening dat het AnySurfer label niet minder kan vragen dan het laagste niveau van de internationale toegankelijkheidsrichtlijnen WCAG 2.0.

Bestaat de checklist ook in het Engels?

Er is (nog) geen Engelse versie van de AnySurfer checklist. De checklist bestaat in het Nederlands en het Frans omdat we geografisch gezien gericht zijn op België.

De AnySurfer checklist is echter rechtstreeks afgeleid van de internationale Engelstalige norm van het W3C, namelijk Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0. Als een website aan WCAG 2.0 level A voldoet, voldoet hij ook aan onze checklist. WCAG is behalve in het Engels ook beschikbaar in verschillende andere talen.

Moet ik een functie voorzien om de letters te vergroten?

U kunt aan uw website een stylesheet switcher toevoegen om de kleuren te veranderen of het contrast te verhogen en scripts om de letters te vergroten. Zulke voorzieningen kunnen nuttig zijn voor een deel van de bezoekers, maar ze zijn niet verplicht om van een toegankelijke site te kunnen spreken. Er zijn veel vormen van slechtziendheid en iedereen heeft zijn eigen voorkeuren qua kleur, contrast en lettergrootte. We zouden u eerder aanraden om uw bezoekers te wijzen op de functionaliteit die is ingebouwd in elke moderne browser.

Voor wie?

Dit is een extra service voor bepaalde doelgroepen met een leesbeperking zoals ouderen en matig slechtzienden of voor mobiele surfers. Wie echter een "zware" leesbeperking heeft zal niet afhankelijk willen zijn van websites die deze functie aanbieden. Hij/zij zal zelf actie ondernemen en een oplossing zoeken in hulpsoftware die altijd werkt en niet op een beperkt aantal websites.

Wie de tekst op een website te klein of te groot vindt, heeft in elke browser de mogelijkheid om de tekst te herschalen. Ook contrasten of kleurschema's kunnen vast ingesteld worden in de browser. U kan er als webmaster vanuitgaan dat deze functie gekend is bij bezoekers die er nood aan hebben. U kunt hen over deze mogelijkheid altijd informeren in uw toegankelijkheidsverklaring. Het is wel uw verantwoordelijkheid als webdesigner om het gebruik ervan niet te blokkeren.

Wie volledig afhankelijk is van vergroting, installeert een vergrotingspakket of screenreader op zijn of haar computer. Een screenreader leest alle teksten voor (noodzakelijk om de computer te kunnen gebruiken), en niet alleen die op webpagina's met een vergrotingsfunctie.

Tips

Als u een script gebruikt waarmee bezoekers de letters kunnen vergroten of een stylesheet switcher, hou dan rekening met de volgende zaken:

  • Geef de links om de teksten te vergroten een betekenisvolle linktekst, dus niet A, AA of A+.
  • Gebruiksgemak: zorg ervoor dat het script op iedere pagina aanwezig is en dat de keuze behouden blijft in een cookie als men doorheen de site navigeert.

Conclusie

  • Webmasters kunnen allerlei hulpjes toevoegen, maar deze helpen nooit iedereen, waardoor het respecteren van de AnySurfer checklist noodzakelijk blijft.
  • Wie het moeilijk heeft om teksten op een beeldscherm te lezen, raden we aan op zoek te gaan naar structurele oplossingen in de vorm van vergrotings- en/of voorleessoftware. Deze heeft het voordeel dat ze altijd werkt, niet alleen op websites maar in alle computerprogramma's en niet op een beperkt aantal websites die zo'n service aanbieden. Een overzicht van de mogelijke hulpmiddelen vindt u in het artikel hoe mensen met een handicap surfen.
  • Er zijn ook complexere scripts (‘stylesheet switchers’) die de gebruiker toelaten om een site met een volledig andere opmaak te bekijken. Ook dat kan een zinvolle toevoeging zijn, maar het vervangt geen toegankelijkheidsrichtlijn.
  • Bovengenoemde scripts hebben zeker hun waarde, maar ze zijn vaak een herhaling van functies die al in de browser zitten. Als een webmaster vermoedt dat zijn bezoekers de browserfunctie niet kennen om teksten te vergroten, kan hij hen hierover informeren. Eens men deze functie kent, kan men ze immers op alle sites toepassen waar men de letters te klein vindt. Als alle sites een ander script voorzien, moet de bezoeker op elke site uitzoeken hoe het werkt.

Hoeveel kost een toegankelijke website?

Als u bewuste keuzes maakt, is er nauwelijks een meerkost om een nieuwe website toegankelijk te maken. Dit houdt onder andere in dat u beseft dat toegankelijkheid een proces is waar u tijdig mee moet starten. Zie Hoe bereik je toegankelijkheid?

Bestaande sites, documenten en apps achteraf aanpassen om ze toegankelijk te maken, kost wel geld. We kunnen daarom niet genoeg benadrukken om toegankelijkheid mee te nemen tijdens de bouw of tijdens het schrijven van nieuwe inhoud.

Denk niet alleen aan kosten maar ook aan de besparingen die een toegankelijke site u zal opleveren. Als uw site toegankelijk is, zal u minder telefoons en e-mails krijgen en minder mensen aan het loket te woord moeten staan. Die tijd die uw medewerkers hieraan besteden, gaat meestal naar één persoon terwijl de tijd die u investeert in toegankelijkheid al uw bezoekers ten goede komt.

Een toegankelijke website trekt meer bezoekers dus webshops zullen de kleine investering snel terugverdienen.