Hoe mensen met een handicap een computer gebruiken

Personen met een handicap willen doorgaans heel graag het internet en nieuwe technologieën gebruiken. Het maakt hen zelfstandig en minder afhankelijk van anderen. Er bestaan gelukkig talloze hulpmiddelen die toelaten om een computer te gebruiken. Sommige personen hebben genoeg met een kleine aanpassing, andere personen hebben een combinatie nodig van verschillende hulpmiddelen.

Hier volgen enkele voorbeelden uit het grote aanbod van hulpmiddelen.

Aangepaste uitvoer

Vergroting

Een slechtziende wil zijn resterende zicht zo goed mogelijk benutten. Hij gebruikt daarom meestal een vergrotingsprogramma (afhankelijk van de visuele afwijking eventueel gecombineerd met een grotere monitor) dat het beeldscherm vergroot. Dit betekent wel een verlies aan overzicht. Zo een vergrotingsprogramma kan ook de kleurweergave wijzigen om het contrast te verbeteren of de muispijl groter en in een andere kleur weergeven.

2 monitors, links normale weergave en rechts vergrote weergave

Braille en spraak

Een brailleleesregel geeft de tekst van het computerscherm in brailleschrift weer en een synthetische stem leest de tekst voor. De software die hiervoor zorgt, heet screenreader (of schermuitleesprogramma). De screenreader zorgt er ook voor dat een blindde de grafische omgeving kan gebruiken.

Download het MP3 bestand (1,3MB) hoe VoiceOver deze pagina voorleest. Of speel het af met onderstaande HTML5 videospeler, zie je geen speler? Dan ondersteunt je browser nog geen HTML5 audio.

 Brailleleesregel die voor een laptop staat.

Knippering

Niet alleen mensen met een visuele beperking doen een beroep op een hulpmiddel. Computers geven ook auditieve informatie. Het programma Mail geeft een geluidssignaal als er een nieuwe e-mail is. Wie dit niet hoort, kan via de instellingen van Mac OS X het scherm laten knipperen wanneer een nieuwe mail binnenkomt.

 Screenshot van Mac OS X voorkeuren om knippering aan te zetten.

Aangepaste invoer

Spraak

Mensen met ernstige verlammingen die geen muis of toetsenbord gebruiken, doen een beroep op een spraakbesturingsprogramma. Met deze programma's kan je niet alleen het besturingssysteem bedienen maar ook tekst dicteren.

We hebben een screencast gemaakt over het programma Dragon Naturallyspeaking, die aantoont hoe geavanceerd deze software wel is.

Puff and sip

Het puff and sip systeem is een soort schakelaar voor mensen met zeer beperkte motorische vaardigheden. Voor deze mensen kan het bedienen van een standaard schakelaar moeilijk, vermoeiend en in sommige gevallen zelfs onmogelijk zijn. Met het puff and sip systeem kunnen gebruikers een computer bedienen door eenvoudig in het mondstuk te zuigen en/of blazen

 Persoon die met puff and sip een computer bedient.

Laserpen

Met een laserpen kan je een interactief toetsenbord bedienen. Zo kan je niet alleen tekst invoeren maar ook je computer bedienen. Met de laserpen (bijvoorbeeld aan je hoofd of vinger bevestigd) volstaat het om de pen te richten naar een letter. Na een fractie van een seconde wordt de toets geactiveerd.

Met deze techniek zijn er zwaar verlamde personen die volledige boeken schrijven en publiceren.

 Persoon met laserpen die virtueel toetsenbord bedient.

Lossen deze hulpmiddelen alles op?

Mooi dat al deze hulpmiddelen bestaan, maar als gebruiker blijf je tegen beperkingen aanlopen en zullen veel handelingen meer tijd kosten dan voor iemand die wel het scherm kan zien en de muis kan bedienen. Als je vergroting gebruikt, gaat het overzicht verloren (je ziet maar een deel van de website). Als je elke letter moet intikken door er een seconde naar te kijken, duurt het vijf minuten om een eenvoudig contactformulier in te vullen (een complex formulier neemt dus veel meer tijd in beslag). Als je links klein zijn en vlak bij elkaar staan, komt er heel wat blazen en zuigen aan te pas om de gewenste televisie te kiezen in een webwinkel.
 
Wilt u met deze beperkingen rekening houden dan is het belangrijk te beseffen:

  1. Dat mensen met een handicap heel graag het internet willen gebruiken omdat het mogelijkheden geeft die offline niet kunnen (bijvoorbeeld online winkelen voor iemand die verlamd is).
  2. Dat er hulpmiddelen bestaan om de voordelen van die online wereld te benutten.
  3. Dat er ondanks die hulpmiddelen heel wat obstakels overblijven die u kunt wegnemen door met toegankelijkheid rekening te houden.